Suat KINIKLIO�LU

KINIKLIO�LU: "�srail'i Tart��mas�z Savunan �evreler Var"

Saturday, 02 October 2010

Washington DC’deki temaslar� s�ras�nda Turkishny’�n sorular�n� yan�tlayan ABD Dostluk Grubu Ba�kan�, AK Parti Çank�r� Milletvekili Suat K�n�kl�o�lu, Amerikan Kongresi’ndeki atmosferi Turkishny’a de�erlendirdi.

Mahalledeki a�abeyler…

Türkiye ile Amerikan ili�kilerinde Gazze Sava�� sonras�nda k�r�lma ya�and��n� vurgulayan K�n�kl�o�lu, �ran konusunda ise, “Tahran Antla�mas�, Brezilya ve Türkiye’nin, �ran konusunda somut bir tak�m ad�mlar� ba�arabildi�ini gösterdi. San�r�m ki mahallenin büyük a�abeylerini de biraz ürküttü. Mahalledeki iki orta ölçekli üye, önemli bir i�i ba�ar�nca hemen reaksiyon gösterdiler ve yapt�r�mlar yoluna geçtiler. Ama önemli olan �u ki Türkiye ile ABD’nin �ran konusundaki hedefi ayn� belki sadece yöntemler farkl�. Türkiye ile �ran ile yüzy�llard�r kom�u ve san�r�m biz �ran’� biraz daha iyi anl�yoruz” diye konu�tu.

K�n�kl�o�lu’nun, Turkishny’a verdi�i röportaj�n detaylar� ise �öyle:

“Dostlar�m�za anlataca��z…”

Turkishny: Amerikan Kongresi’ndeki atmosfer s�k�nt�l� görünüyor. Siz nas�l mevcut tabloyu nas�l alg�l�yorsunuz?

Suat K�n�kl�o�lu: Kongre’de bizim arzu etmedi�imiz derecede soru i�aretleri olan bir atmosfer var. Bu yard�m filosu olay� nedeniyle Türkiye – �srail ili�kilerinin gerginle�mesinden sonra Amerika’daki sa�c� Yahudi Lobisi’nin bütün makineyi harekete geçirmesi, böylece Kongre’nin de Türkiye’yi sorgulay�c� bir atmosfere bürünmesi, bunun yan� s�ra seçimler öncesinde kampanya döneminde siyasetçilerin parasal deste�e ihtiyac� olmas�, özellikle Demokrat Parti adaylar�n�n iç siyaset nedeniyle daha da s�k�nt�l� olmas� Kongre’deki gerginli�e neden oldu. Biz “dostluk grubu” olarak Amerikan Kongresi’ndeki Türkiye dostlar�na ve farkl� muhataplar�m�za da duru�umuzu anlataca��z. Biz Amerikal� muhataplar�m�zla mümkün oldu�unca çok fazla temas kurmay� faydal� buluyoruz. Buradaki önemli nokta �u, Beyaz Saray’da, D��i�leri Bakanl�� ve Pentagon’daki Türkiye ile ilgili ki�iler, bizim ne yapmak istedi�imizi daha iyi anl�yor. Ancak Kongre’ye bu anlay�� yans�m�yor. Kongre’deki atmosfer gerçekten biraz naho�.

Turkishny: Kongre’deki s�k�nt�ya kaynakl�k eden ba�ka hangi unsurlar� görüyorsunuz?

S.K.: Elbette �ran meselesi söz konusu. �ran konusunda Türkiye ile Amerika’n�n hedefleri ayn� olmakla birlikte yöntemde dostlar�m�zla konuya farkl� bak�yoruz. Amerikal�lar daha sert bir yakla��m içerisinde. Sevinçle görüyoruz ki Tahran Antla�mas� imzalad�ktan sonraki süreçte art�k bugün Amerikal�lar Türkiye’nin ne yapmak istedi�ini daha iyi anl�yorlar. Türkiye’nin diplomatik çabalar�n�n yerinde oldu�unu ve sorunun çözümüne katk�s� olabilece�ini art�k ifade ediyorlar.

“Ne oldu ise Gazze Sava��’ndan sonra oldu…”

Turkishny: Sizce Amerika’n�n her zaman süper güç ülke olma egosu söz konusu iken, Kongre, küreselle�en dünyada de�i�en rolleri yeterince görebiliyor mu? Mesela New York Times’�n BM toplant�s� nedeniyle yazd�� üzere Türkiye’nin dikkat çekici diplomatik giri�kenli�i anla��labiliyor mu?

S.K.: Amerika dedi�imizde elbette farkl� kurumlar ve ki�iler oldu�u unutmamal�y�z. Gazze Sava�� patlak verene de�in biz Amerikan taraf�nda Türkiye’nin büyüyen rolünün ve öneminin daha iyi anla��ld��n� gözüküyordu. Bush döneminden beri belirtti�imiz üzere ABD’nin vites de�i�ikli�ine ihtiyac�n� oldu�u görünüyor. Amerikal�lar, neden Irak Sava��’nda farkl� tutum oldu�unu kavrarlarsa Türkiye’nin rolünün ne oldu�unu anlayabilirlerdi. Böylece Türkiye ile i�birli�inin kolayla�aca��n� söylemi�tik. Ba�kan Barack Obama’n�n da çok erken �ekilde ziyaret etmesini de o yeni anlay��n bir yans�mas� olarak görmü�tük. Mesela, �srail ile Suriye aras�nda gizli yürütülen görü�melerde de ABD’nin Türkiye’nin rolüne destek veren bir yakla��m görmü�tük.

Ama ne oldu ise Gazze Sava��’ndan sonra oldu. Gazze Sava�� ile ilgili ne zaman Ba�bakan Recep Tayyip Erdo�an, �iddetli bir �ekilde Türkiye’nin itirazlar�n� ifade edince ondan sonra Amerikan taraf�nda Türkiye’nin eksen de�i�tirdi�i rolünde yorumlar görmeye ba�lad�k. Türkiye’nin di�er ülkelerle ili�kilerini ele�tiren yakla��mlar ortaya ç�kt�. Medyada ele�tiriler artt�. Aç�kças� bu bizim aç�m�zdan �a��rt�c� oldu.

En önemlisi �u, i�in içindeki temel ki�iler, Türkiye’nin bu yeni kom�uluk politikas� ve yeni konumunun müttefiklerimiz için katma de�er oldu�unun fark�nda. Ama Kongre’de, AIPAC gibi benzeri �srail’i tart��mas�z olarak desteklemeyi seçen kurulu�lar etkisiyle çevreler de var. Bizim grup olarak ziyaret amaçlar�m�zdan birisi de bu i�in do�rusunu anlatmak ve Türkiye’nin gerçek duru�unu aktarmak.

“Mahallenin büyük a�abeyleri ürktü”

Turkishny: Bu eksen kaymas� tart��mas� yan�nda son günlerde Türkiye’nin demokrasisine ili�kin de sorular söz konusu. Ayn� zamanda, siz hükümet milletvekilisiniz, neden AK Parti Hükümeti’ne ve Türkiye’nin bugünkü duru�una konusunda böyle bir sorgulama var?

S.K.: As�l sebep, ne yaz�k ki Türkiye’deki iç tart��man�n buraya yönelik yanl�� yans�mas�, Amerika’daki dostlar�m�z�n ön yarg�l� bilgilendirilmesi ve yönlendirilmesi. Bunun yan�nda baz� çevreler, �srail söz konusu oldu�unda bütün gerçekli�i unutuyor. Ortada 9 insan ölümü söz konusu iken halen �srarla �srail’in kendini savunma hakk� oldu�unu söylemeleri. Ortada iki unsur görünüyor:

Amerika’n�n iç politikas�nda ve kültürel yap�s�nda, �srail’e bak��n getirdi�i problemler var. �kincisi de Türkiye’nin art�k bölgesel bir güç olmas�ndan dolay� Türkiye’nin kendi ulusal ç�karlar� zaman zaman Amerika’n�n ç�karlar�yla uyu�muyor olabilir. Türkiye art�k 1970’li, 1980’li y�llardaki Türkiye de�il ve o y�llardaki gibi Amerika’n�n isteklerini ya da taleplerini ko�ulsuz olarak yerine getirmek durumunda de�il. Türkiye art�k öncelikle olaylara ve bölgeye Ankara merkezli olarak bak�yor, de�erlendiriyor. Türkiye’nin yeni özgüveni ve ba��ms�z hareket etme kabiliyeti, baz� Amerikal� dostlar� rahats�z ediyor. Al��k de�iller. Türkiye gibi bir ülkenin birçok konuda sadece siyaset üretmesi ve bunun baz� çevrelerden kabul görmesi rahats�z ediyor. Bahsetti�iniz üzere New York Times’taki haber gibi Türkiye’yi yazmas� gibi, Türkiye’nin yeni rolünü pek çok bölge ülkesi ve ba�ka ülkelerce de tan�mas� da rahats�zl�k yarat�yor. Bir miktar da elbette ABD’deki Kas�m seçimleri gerginlik yarat�yor. Ama temelde asl�nda yap�sal bir sorun var. �kinci Dünya Sava��’ndan sonra küresel yönetim �ekli, bugünkü �artlara uyum sa�lam�yor. Bugünkü �artlar� yans�tm�yor. Almanya, Çin, Brezilya, Hindistan ve Türkiye gibi ülkeler, küresel yönetim mekanizmas�nda daha fazla söz sahibi olmak istiyorlar. Son olarak Tahran Antla�mas�, Brezilya ve Türkiye’nin, �ran konusunda somut bir tak�m ad�mlar� ba�arabildi�ini gösterdi. San�r�m ki mahallenin büyük a�abeylerini de biraz ürküttü. Mahalledeki iki orta ölçekli üye, önemli bir i�i ba�ar�nca hemen reaksiyon gösterdiler ve yapt�r�mlar yoluna geçtiler. Ama önemli olan �u ki Türkiye ile ABD’nin �ran konusundaki hedefi ayn� belki sadece yöntemler farkl�. Türkiye ile �ran ile yüzy�llard�r kom�u ve san�r�m biz �ran’� biraz daha iyi anl�yoruz. Ama ben bunun Türkiye ile ABD aras�ndaki “model ortakl�k” olarak adland�r�lan güçlü ili�kiyi, orta ve uzun vadede etkileyicini zannetmiyorum. K�sa vadede bir tak�m s�k�nt�lar olabilir ama bunun geçece�ini dü�ünüyorum.

Turkishny: Kongre’deki s�k�nt�l� atmosferi göstergesi olarak Türkiye’ye ABD Büyükelçisi’ne onay verilmedi�ini tan�kl�k ettik. Bu konuda ne dü�ünüyorsunuz?

S.K.: Her �eyden önce ABD ile ili�kilerimize önem verdi�imiz bir an önce ABD Büyükelçisi’nin Türkiye’ye atanmas�n� istiyoruz. Ama elbette bu atama sürecindeki a�amalara sayg� duyuyoruz. Kim olaca��, nas�l ve ne zaman olaca�� Amerika’n�n bilece�i i�. Ama biz bir an önce atanmas�n� arzu ediyoruz.

“Türkiye haz�rl�kl�”

Turkishny: Bir dönem ABD’de iç politikay� yak�ndan takip etmi� birisiniz. Sizce Türkiye, buradaki siyasal aritmetik de�i�ti�inde yani Cumhuriyetçiler ço�unlu�u elde ederse bunun avantaj� ya da dezavantaj� neler olur?

S.K.: Sonucu kestirmek güç. Senaryolardan birisi, Temsilciler Meclisi’de Cumhuriyetçiler’in ço�unlu�u kazanmas�, Senato’da ise Demokrat Parti ço�unlu�unun devam etmesi. Biz her iki partiden önemli isimlerle de görü�üyoruz. E�er Cumhuriyetçiler, Temsilciler Meclisi’nde ço�unlu�u kazan�rsa Türkiye buna haz�rl�kl�. Türkiye’nin ABD ile temel meselelerinde hangi parti taraf�ndan nas�l yakla��ld�� belli. Türkiye’ye, Cumhuriyetçiler güvenlik boyutlu bak�yorlar. Burada Demokratlar da Cumhuriyetçiler de a��rl�kl� olsa bizim temel çabam�z ikili ili�kilerdeki ortak menfaatleri do�ru telaffuz etmek. Amerikan Kongresi’ndeki ikili ili�kilere zarar verecek bir tak�m tasar�lar� önlemek. Cumhuriyetçiler belki bunu daha iyi anl�yorlar. �u anda ise temel konular �ran meselesi ve �srail’e ya�anan gerginlik. E�er Cumhuriyetçi ço�unluk olursa bu konularda neler olaca��n� kestirmek güç ama görece�iz.

“Obama sempatisi sürpriz de�ildi”

Turkishny: Ba�kan Obama ilk seçildi�i dönemde Türkiye’de çok popüler bir isim oldu ve sempati toplad�. Burada �u anda s�k�nt�l� bir süreçten geçiyor ve geçip geçemeyece�i de belli de�il. Bugün Türkiye’de Obama’ya bak�� nas�l?

S.K.: Barack Obama ilk seçildi�i zaman Türkiye’de belki de gerçekçi olmayan bir iyimserlik geli�ti. Afrika – Amerikal�, geçmi�inde Müslümanl�k bir ili�kisi olan, ikinci ismi Hüseyin olan birinin Türkiye’de sempati yaratmamas� sürpriz olurdu herhalde. Ba�kan Obama’n�n Türkiye ziyareti iyi geçti, Kahire’de Müslümanl�k dünyas�na sesleni�i de umutlar� artt�rd�. Ama öyle bir dünyada ya��yoruz ki art�k güzel konu�malar ile gerçekleri, kamuoylar� ay�rabiliyorlar. Ve özellikle Ba�kan Obama ve yönetimi taraf�ndan �srail’e yürütülen ili�kiler, Orta Do�u Bar�� Süreci’ndeki yakla��mlar ve Netenyahu’nun Washington’a gelip buradaki Obama ile görü�me foto�raflar�, Türk kamuoyunda soru i�aretleri olu�mas�na yol açt�. Büyük umutlarla de�i�ik bir siyaset izleyici beklentisi yaratan bir Amerikan Ba�kan�’n�n belki hareket kabiliyeti olmamas� veya Amerikan iç siyasetindeki baz� sebeplerden dolay� yine geleneksel ve Türk kamuoyunu Amerika’n�n d�� siyasetinden so�utan yakla��mlara geri dönü� i�areti olarak görüldü. Ama ben henüz Obama için nihai karar verildi�ini dü�ünmüyorum. Obama belki gelecek seçimleri kazan�p, ikinci dönemi ba�ar�yla geçirebilir. Bunun içinse ekonomik krizin toparlan�p, Obama’n�n arkas�nda bir rüzgar olu�mas� gerekiyor ama bugün için böyle görülmüyor.

Turkishny: Siz Amerika’daki Türk toplumunu ve lobisini nas�l buluyorsunuz?

S.K.: Ben lobi çal��malar�n� eskiye göre daha iyi buluyorum. Lobi çal��malar� yapan dernekler ve federasyonlar çe�itlendi. ATAA içerisindeki s�k�nt�lar a��ld�. Kongre üyelerine yönelik baz� eyaletlerde güçlenen çal��malar var. Ben lobi �irketlerince de iyi çal��ld��n� dü�ünüyorum. Bunlar olumlu ama elbette iç siyasette daha da aktif olunmas�nda yarar var.

< Prev		Next >